Gündem

Ayçiçeğinde çiftçinin yüzü güldü! Peki fiyatlar neden arttı?

Pandemi nedeniyle yaşanan arz sorunları nedeniyle çok değerli hale gelen hammadde (ürün) ve gıda maddelerinin fiyatları dünyada son 6 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. Yağlı tohumlar ve özellikle ayçiçeği de bu artıştan yararlandı. Son aylarda dolar ayçiçeği tohumu fiyatı dünya genelinde yüzde 95 arttı. Peki böyle bir gündemi oluşturan yağlı tohumlar ne kadar önemli? Peki ya ticari potansiyeli? Yatırımcı için bir fırsat alanı mı? İşte tüm detaylar.

AYÇİÇEĞİ BAŞ

Bunlara ayçiçeği, pamuk (pamuk tohumu), kanola, soya fasulyesi, kolza tohumu, aspir ve palmiye gibi yağlı tohum bitkileri dahildir. Soya, dünyanın en büyük ikinci palmiye yağı üreticisidir. Türkiye’de daha fazla ayçiçeği üretimi yapılmaktadır. Topraklarımız da aspir yetiştirmeye uygundur. Az miktarda kanola ve soya fasulyesi üretimi vardır. Yağlı tohum bitkisinden elde edilen yağlar mutfak aksesuarlarıdır. Temel besinler olan yağlar da sağlığımızı korumaya yardımcı olur.

9 MİLYAR DOLARLIK SEKTÖR

Yağlı tohum bitkisinden sadece yağ elde edilmez, aynı zamanda hayvan yemlerinde kullanılan ve yağ içeriği yüksek olan küspesi de elde edilir. Özellikle ayçiçeği unu değerli bir besindir. Türkiye’de yağlı tohumlar sektörünün hacmi 9 milyar dolar (76,2 milyar litre). Ayçiçeği tohumları pazarın yüzde 90’ını temsil ediyor. Buna rağmen Türkiye ayçiçeği tohumu ihtiyacının ancak yüzde 35-40’ını kendi üretimi ile karşılamaktadır. %60-65 ithalata bağlıdır.

FİYATLAR NEDEN ARTTI?

İşte tam da bu nedenle bu yıl fahiş fiyat artışları oldu. Çünkü Türkiye’nin en çok ayçiçeği ithal ettiği Ukrayna ve Rusya, pandemi nedeniyle ihracatlarını kısıtladı. Bu ülkeler ayçiçeği tohumu ihracatına ton başına 165 Euro (1.651 lire) gibi yüksek vergiler koyarak diğer ülkeleri ay çekirdeği yerine kendileri için daha katma değerli (pahalı) olan ham ayçiçek yağını almaya zorladı. Ayrıca Çin ve Hindistan da Ukrayna ve Rusya’dan depolama amaçlı önemli alımlar yapmıştır.

VATANDAŞA KOLAYLIK

Türkiye, bu yıl vatandaşları zorlayan fiyat artışlarını azaltmak için kanola ve aspir tohumu ile yağ ithalatında zaman zaman tarifeleri sıfırladı. Ayrıca, 20 yıl sonra 31 Ekim 2021’e kadar toplu olarak zeytinyağı ihracatını da yasakladı. Bir süre önce Türkiye Hububat Kurulu fiyatı düşürmek için piyasaya girdi. Yağlı tohum fiyatlarındaki artış vatandaşları zorlarken çiftçi için fırsat oldu.

ÜRETİCİNİN GÜLÜMÜSÜ

Türkiye’de ton başına ay çekirdeği fiyatı 2019 yılında 2.000.500 lira iken 2020 yılında 4.000.950 liraya yükseldi.Geçen yıl 5.000.400 lira olan ham petrolün ton fiyatı bu yıl 10.000 lirayı aştı. Bu yıl ayçiçeğine gülen çiftçi, önümüzdeki dönemde ayçiçeği ekmeye hazır olacak. Türkiye’nin ihtiyacının yarısını karşılayabildiği ve hem iç piyasada hem de dünyada artan fiyatlar göz önüne alındığında, yağlı tohumlar, özellikle ayçiçeği, çiftçi için kazançlı bir üretim alanı oluşturmaktadır.

YAKIT VE GÜBRE DESTEĞİ

Ayçiçeği Türkiye’nin her bölgesinde yetiştirilebilecek potansiyele sahiptir. Ayrıca devlet yağlı tohum üretimini teşvik ediyor.

– Dekara ayçiçek ve soya yağında 30, mazotta 26, gübrede 4 lira olmak üzere toplam 30 lira destek var.

– Kanola’da dekara 17 lt mazot ve 4 lt gübre olmak üzere toplam 21 lt ücret ödenmektedir.

– Ayçiçeği ve kanola yağı bazındaki fark, kilogram başına 50 kuruş destekliyor.

– Soya havuzu bazında destek farkı kilogram başına 60 kuruş.

ÜRETİM AÇIĞI VAR

Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği Başkanı Tahir Büyükhelvacıgil, Türkiye’nin yıllık 2,5-3 milyon ton ayçiçeği hasadına ihtiyacı olduğunu belirterek, yıllık üretimin 1400 milyon ton olarak kaldığını söyledi. 2020 yılında kuraklık nedeniyle üretimin 1,3 milyon tona düştüğünü belirten Büyükhelvacıgil, 2021 için çiftçinin daha fazla üretime yöneldiğini söyledi. Bu yıl Çukurova, İç Anadolu ve Trakya’da ayçiçeği ekimi yapıldı. Çukurova’da temmuz ayında başlayan hasat, bu ay İç Anadolu’da devam ederken, Ekim ayında Trakya’da hasat edilecek.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu